السيد الطباطبائي ( مترجم : شيروانى )

267

ترجمه و شرح بداية الحكمة ( فارسى )

رابط تبيين گردد ، و سپس به اصل مطلب يعنى تقسيم حقيقت عينى وجود به وجود مستقل و رابط پرداخته شود . « 1 » مفهوم مستقل وجود و مفهوم ربطى وجود ما در ذهن خود يك معناى اسمى و مستقل از وجود داريم كه لفظ « هستى » در فارسى بر آن دلالت مىكند ، و يك معناى حرفى و ربطى از آن داريم كه لفظ « است » براى آن وضع شده است . تفاوت ميان اين دو معنا و مفهوم ، همان تفاوتى است كه ميان مفاهيم « ابتداء » ، « استعلاء » و « ظرفيت » از طرفى و مفاهيم « من » ، « على » و « فى » از طرف ديگر و به‌طور كلى ، ميان مفاهيم اسمى و مفاهيم حرفى « 2 » وجود دارد . لذا بايد ديد مفاهيم اسمى و مفاهيم حرفى چه فرقى با يكديگر دارند ؟ فرق ميان مفاهيم اسمى و مفاهيم حرفى دراين‌باره نظرات گوناگونى بيان شده و بحث‌هاى فراوانى به‌ويژه در ميان دانشمندان علم اصول صورت پذيرفته است ، امّا آن‌چه صحيح است و غالب محققان برآنند اين است كه مفاهيم اسمى و مفاهيم حرفى از دو سنخ كاملا جدا بوده و تباين ذاتى با يكديگر دارند . مفاهيم اسمى مفاهيمى « فى نفسه » و « مستقل » هستند كه جداى از هر مفهوم ديگر و بىارتباط با آن ، در ذهن تصور مىشوند . آدمى اگر ده‌ها و صدها از اين قبيل مفاهيم را در ذهن خود رديف كند ، اين مفاهيم بيگانه از هم و بىارتباط باهم ، بسان دانه‌هاى پراكنده‌اى كه در سلكى درنيامده و رشته‌اى ميان آنها ارتباط برقرار نكرده ، كنار يكديگر قرار مىگيرند ، و هرگز اتصال و پيوستگى ميان آنها برقرار نخواهد شد ، چنان‌كه اگر با الفاظى كه براى هريك از آن

--> ( 1 ) . به‌ويژه آن‌كه حضرت علامه در استدلال خود براى اثبات وجود رابط در خارج ، به وجود مفاهيم ربطى در قضايا تمسك جسته‌اند . ( 2 ) . مقصود از مفاهيم حرفى ، همان مفاهيم نسبى است ، يعنى مفاهيمى كه نوعى نسبت و رابطه ميان مفاهيم مستقل برقرار مىكنند ، اعم از آن‌كه مدلول حرف باشند يا مدلول هيئت كلمه و يا هيئت جمل ناقصه و يا تامه باشند . بنابراين ، مفاهيم حرفى اعم از مفاهيم حروف هستند .